حسین عبده تبریزی — Cases in Corporate Finance
| مدرس | حسین عبده تبریزی — h.abdoh.tabrizi@gmail.com |
|---|---|
| دستیاران آموزشی |
علی نادری — naderi.ali97@gmail.com محمدرضا مقدس — m.r.moqadass@gmail.com فاطمه رنجبر — fatemehranjbar637@gmail.com علی باقرزاده لدری — bagherzadeh.205@gmail.com کیارش قریشی — kiarash.ghoreyshi2018@gmail.com |
| زمان برگزاری | مهرماه تا بهمنماه ۱۴۰۵؛ روزهای سهشنبه، ساعت ۱۵:۰۰ تا ۱۸:۰۰ |
| محل برگزاری | دانشکدهی مدیریت و اقتصاد، دانشگاه صنعتی شریف |
| سایت آموزشی | www.finance.ir |
از دانشجویان این دوره انتظار میرود آشنایی مقدماتی با مفاهیم و نظریههای پایهی مالی شرکتها داشته باشند. یعنی پیشنیاز حضور در کلاس آشنایی حداقل با مدیریت مالی یا حسابداری است. انتظار نمیرود دانشجویان از ابتدا بر مدلها و روشهای پیشرفتهی مالی تسلط داشته باشند، اما توانایی خواندن و درک صورتهای مالی و دنبالکردن منطق تصمیم مالی برای استفادهی مؤثر از مطالب دوره ضروری است.
برای آشنایی با شیوهی تحلیل افتهها، دانشجویان میتوانند به مقالهی نخست با عنوان «افتهکاوی در مالی شرکتها» در کتاب معرفیشده در سایت آموزشی مراجعه کنند (منبع شمارهی ۴ در انتهای این طرح درس) یا از سایر منابع معتبر و مرتبطی که در اینترنت در دسترس است، استفاده کنند.
از آنجا که بخش مهمی از یادگیری در این درس از طریق تحلیل و گفتوگو دربارهی افتهها صورت میگیرد، انتظار میرود دانشجویان هر افته را پیش از جلسه مطالعه کنند و ترجیحاً در گروههای کوچک دربارهی مسئله، اطلاعات موجود و راهحلهای احتمالی آن گفتوگو کنند. دانشجویان باید با جمعبندی مشخصی از تحلیل خود در کلاس حاضر شوند و آمادگی ارائه و دفاع از راهحل پیشنهادی خود را داشته باشند.
در صورت استفاده از هوش مصنوعی، بهتر است مراجعه به آن پس از مطالعه و تحلیل اولیهی افته و ترجیحاً پس از گفتوگو در گروه انجام شود. در این مرحله میتوان از هوش مصنوعی برای نقد تحلیل، یافتن نقاط ضعف یا نکات مغفول، بررسی راهحلهای جایگزین و پیونددادن نتایج با نظریههای مالی و مبانی اقتصادی استفاده کرد. هدف آن است که هوش مصنوعی جایگزین تحلیل دانشجو نباشد، بلکه ابزاری برای عمیقتر کردن و به چالشکشیدن آن باشد. مشارکت فعال در بحثهای کلاس نیز بخش مهمی از فرایند یادگیری این دوره است.
مخاطبان اصلی این درس، دانشجویان کارشناسی ارشد دانشکدهی مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف هستند. به دلیل محدودیت فضای کلاس، در این ترم امکان پذیرش دانشجویان میهمان از سایر دانشگاههای کشور فراهم نشده است. با این حال، امیدوارم با موافقت دانشگاه، امکان حضور برخط تعداد محدودی از فارغالتحصیلان دانشگاه شریف و نیز مدیرانی که در دورههای آزاد دانشگاه صنعتی شریف شرکت کردهاند، در کلاس فراهم شود.
این روزها یکی از ضعفهای جدی اقتصاد ایران به وضعیت مالی بنگاهها در بخش واقعی اقتصاد مربوط است. با این حال، هنوز بسیاری از فارغالتحصیلان مالی گرایش دارند در نهادهای مالی، بازار سرمایه، مدیریت دارایی و حوزههای مشابه کار کنند؛ هرچند با دشوارترشدن شرایط اشتغال، بدیهی است امروز یافتن شغل، فارغ از این تقسیمبندیها، خود به مسئلهای اساسی تبدیل شده است. نکتهی مهم این است که ارزش اقتصادی در نهایت در بخش واقعی و در بنگاهها خلق میشود و اگر بنگاه بتواند سرمایهگذاری کند، تأمین مالی مناسبی داشته باشد و ارزش ایجاد کند، آثار آن در بازار سرمایه نیز منعکس خواهد شد. از این رو، «مالی شرکتها»، یعنی کاربرد دانش مالی در شرکتهای غیرمالی، اهمیت ویژهای دارد.
من از زمان ورودم به دانشگاه شریف، بیش از بیست سال پیش، کوشیدهام حوزهی تدریس خود را فقط بر مالی شرکتها متمرکز کنم، چون تصورم این بوده است که فرصتهای کاری آن برای دانشجویان گستردهتر و پایدارتر است. امروز، با گسترش هوش مصنوعی، این نظر برایم جدیتر شده است. بخشی از فعالیتهای بازارهای مالی، بهویژه در مدیریت دارایی، تحلیل و معاملات، بیش از گذشته در معرض خودکارشدن قرار گرفته و احتمالاً به نیروی انسانی کمتری نیاز خواهد داشت. در مقابل، ادارهی مالی بنگاه واقعی، یعنی تصمیمگیری دربارهی سرمایهگذاری، تأمین مالی، نقدینگی، سرمایه در گردش و مدیریت ریسک، همچنان به شناخت عمیق خود شرکت و تصمیمگیری مدیریتی نیاز دارد. بنابراین، هرچند فرصتهای شغلی در ایران بهطور کلی بسیار محدود شده، به گمان من مالی شرکتها همچنان نسبت به بسیاری از حوزههای دیگر مالی، زمینهی گستردهتری برای اشتغال فراهم میکند.
در این کلاس، مفاهیم اصلی مالی شرکتها با استفاده از مثالهای کاربردی از ایران و سایر کشورها بررسی میشود. هدف آن است که فاصلهی میان نظریهی مالی و مسائل عملی و اجرایی بنگاهها کاهش یابد. ازاینرو، تأکید اصلی درس بر روشها، ابزارها و مفاهیم مالی مرتبط با کسبوکارهای غیرمالی است و مباحث کلاس عمدتاً در حوزهی مالی شرکتها (Corporate Finance) متمرکز خواهد بود.
هدف این دوره، تعمیق درک دانشجویان از چگونگی بهکارگیری مفاهیم مالی شرکتها در طیف گستردهای از کسبوکارهاست. انتظار میرود دانشجو بتواند مفاهیمی مانند «استراتژی مالی»، «بودجهی کسبوکار»، «نظریههای ساختار سرمایه» و «ارزشیابی» را بهصورت منسجم و نظاممند به کار گیرد و از آنها برای یافتن راهحل مسائل پیچیدهای که در زندگی روزمرهی تجاری بنگاهها پیش میآید، استفاده کند. «افتهها» ابزار اصلی این دوره برای پیوند این مفاهیم با مسائل واقعی کسبوکار هستند.
دانشجویان باید پیش از حضور در هر جلسه، تکلیف افتهی مربوط به آن جلسه را مطالعه کنند و در صورت امکان، دربارهی مسئله و راهحلهای آن با دیگران گفتوگو کنند. در مورد افتههایی که اطلاعات و دادههای شرکت مربوط به آنها در کدال یا منابعی مانند بورسویو و انیگما در دسترس است، انتظار میرود دانشجویان پیش از کلاس به این منابع نیز مراجعه کنند و اطلاعات لازم را بررسی کنند. همچنین، در برخی جلسات از مدیران شرکتهایی که افتهی آنها در کلاس مطرح میشود دعوت خواهد شد تا در کلاس حضور یابند و در بحث مربوط به مسائل واقعی شرکت مشارکت کنند.
با توجه به دسترسی گستردهی دانشجویان به ابزارهای هوش مصنوعی، در تحلیل افتهها در این ترم گامی فراتر خواهیم رفت. هدف صرفاً یافتن پاسخ برای مسئلهی مطرحشده در افته نیست. پس از تحلیل هر افته و ارائهی راهحل، دانشجو باید مشخص کند که تحلیل و نتیجهگیری او بر کدام نظریهها و مفاهیم اقتصاد مالی استوار است. به بیان دیگر، از «راهحل» به «نظریهی مالی پشت راهحل» بازمیگردیم. در مرحلهی بعد، بازهم یک گام دیگر به عقب میرویم و بررسی میکنیم که خود این نظریهی مالی بر کدام اصول و مبانی علم اقتصاد بنا شده است. به این ترتیب، تحلیل افته در سه سطح انجام میشود:
مثال: فرض کنید در تحلیل افتهای به این نتیجه میرسیم که افزایش بدهی شرکت تا سطح معینی ممکن است هزینهی سرمایه را کاهش دهد، اما افزایش بیش از اندازهی بدهی، به دلیل بالا رفتن ریسک درماندگی مالی، ممکن است ارزش شرکت را کاهش دهد. این نتیجه را میتوان در سطح نظریهی مالی با «نظریهی موازنهای ساختار سرمایه» توضیح داد؛ یعنی بنگاه میان منافع بدهی، از جمله صرفهی مالیاتی، و هزینههای مورد انتظار درماندگی مالی موازنه برقرار میکند. یک گام عقبتر، میتوان پرسید این نظریه بر چه مبانی اقتصادی استوار است. در اینجا با مفاهیمی چون انتخاب در شرایط کمیابی، هزینه و منفعت نهایی، مبادلهی میان ریسک و بازده و تصمیمگیری بهینه روبهرو میشویم. بنابراین، دانشجو باید بتواند مسیر استدلال را از مسئلهی واقعی بنگاه به نظریهی مالی و از نظریهی مالی به مبانی اقتصاد دنبال کند.
حدود ۲۰ اُفته در طول ۱۶ جلسهی کلاس مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در پایان ۸ جلسه، افتههای مورد بررسی در جلسههای قبل، موضوع آزمون میانترم از دانشجویان خواهد بود. بدینترتیب، یک آزمون میانترم و یک آزمون در پایان ترم انجام میشود. در آزمون نهایی، افتههای ۸ جلسهی آخر کلاس مورد پرسش قرار میگیرد. غیر از اینکه از دانشجویان دعوت میشود در هر جلسه از ۱۶ جلسهی کلاس در بحثها شرکت کنند، بهطور مشخص از آنان خواسته خواهد شد که ظرف حداکثر ۲۰ دقیقه در مورد یک اُفته ارائه داشته باشند. ارائه شامل شرح موضوع اُفته، ارائهی جداول محاسباتی، بیان راهحلهای پیشنهادی، تحلیل اقتصادی و جمعبندی است.
| مورد مشمول نمره | سهم از نمرهی کل (درصد) | تاریخ |
|---|---|---|
| حضور در بحثهای کلاس | ۱۰ | — |
| ارائهی یک اُفته در کلاس | ۱۵ | — |
| انجام دو تکلیف در طول ترم | ۲۰ | تکلیف اول: ۱۴۰۵/۰۸/۰۶ تکلیف دوم: ۱۴۰۵/۱۰/۰۲ |
| آزمون میانترم | ۲۵ | میانترم: ۱۴۰۵/۰۹/۰۶ |
| آزمون پایانترم | ۳۰ | پایانترم: ۱۴۰۵/۱۱/۰۱ |
پنج نمرهی اضافی به دانشجویانی تعلق میگیرد که در بحثهای کلاس مشارکت فعالتری داشته باشند.
۱. مدیریت مالی ۱ — وستون، بریگام / ترجمهی حسین عبده تبریزی (نسخهی ویرایششدهی کتاب با مشارکت سعید اسلامی بیدگلی، جلدهای ۱ و ۲) و نسخهی قدیمی آن، ترجمهی حسین عبده تبریزی و دیگران
۲. مدیریت مالی ۲ — وستون، بریگام / ترجمهی حسین عبده تبریزی
۳. کتاب زنجیرهی خلق ارزش و کتاب ارزشیابی، اندازهگیری و مدیریت ارزش شرکتها — حسین عبده تبریزی و هادی لاری
۴. افتههایی در مالی شرکتها — حسین عبده تبریزی
۵. اندازهگیری و مدیریت ریسک بازار — حسین عبده تبریزی و میثم رادپور
۶. ادغام، تملک و اصلاح ساختار — علیرضا شامخی و محمدحسین کبیریان